เข้าสู่ระบบ
Username ::  
Password ::  

ลืมรหัสผ่าน / สมัครสมาชิก

 ข้อมูลสมุนไพร

เลี่ยน
ชื่อวิทยาศาสตร์ :  Melia azedarach  L.
ชื่อสามัญ : Bastard Cedar, Persian Lilac
วงศ์ :  MELIACEAE
ชื่ออื่น: เลี่ยน, เลี่ยน Lian, เคี่ยน Khian (Central); เกรียน Krian (Northern); เลี่ยนใบหใญ่ Lian bai yai (Central); เฮี่ยน Hian (Northern), ดอกเลี่ยน,ต้นเลี่ยน,ใบเลี่ยน,ผลเลี่ยน,รากเลี่ยน,เกรียน,เคี่ยน,เฮี่ยน
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : 
ม้ยืนต้นขนาดใหญ่ ตระกูลเดียวกันกับสะเดา ลักษณะลำต้นและใบมีความใกล้เคียงกันกับสะเดา มีความสูงประมาณ 20-30 เมตร เป็นต้นไม้ที่มีการเจริญเติบโตเร็ว แตกกิ่งก้านออกไปรอบ ๆ ลำต้นเป็นจำนวนมาก เปลือกผิวลำต้นมีสีน้ำตาล มีแผลเป็นร่องตามยาว ลำต้นเจริญขึ้นตรง ทรงพุ่มกลมรูปกรวยโปร่ง ใบออกเป็นช่อ ช่อหนึ่งมีใบอยู่ประมาณ 3-5 ใบ ช่อใบยาวประมาณ 12 - 15 เซนติเมตร ลักษณะของใบย่อย ปลายใบแหลมเรียวโคนใบสอบขอบใบหยักแบบฟันเลื่อย บนใบเกลี้ยงสีเขียวส่วนล่างของใบมีขนสีเขียวอ่อนเห็นเส้นใบชัด ขนาดความกว้างของใบประมาณ 3-5 เซนติเมตร ยาวประมาณ 3-6 เซนติเมตร ออกดอกเป็นช่อ เป็นกระจุกใหญ่ออกตามปลายกิ่งที่ง่าม ใบ ดอกมีฐานรองดอกเล็กมีกลีบดอก 5-6 กลีบ ดอกมีสีม่วงอ่อนหรือสีฟ้า กลิ่นหอม ผลกลม รี สีเขียวมีขนาดโตประมาณ 0.5 เซนติเมตร เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ภายในผลมีเมล็ดประมาณ 4-5 เมล็ด ส่วนที่ใช้ : ส่วนทั้ง 5
สรรพคุณ : 
ทุกส่วนของต้นเลี่ยน รสขม เมา แก้โรคผิวหนัง แก้โรคเรื้อนและกุดถัง ทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย เป็นยาอายุวัฒนะ ทำให้ร่างกายแข็งแรง ยาง - แก้ม้ามโต เมล็ด - แก้ปวดในข้อ ผล - แก้โรคเรื้อนและฝีคันทะมาลา ดอก - แก้โรคผิวหนัง น้ำคั้นจากใบ - ขับพยาธิ ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว บำรุงโลหิต ประจำเดือน ดอกและใบ - พอกแก้ปวดศีรษะ ปวดประสาท เปลือกต้น - รักษาเหา วิธีและปริมาณที่ใช้ ทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือ ผล 5-7 ผล เอาดอกหรือผลตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง ติดต่อกันจนกว่าจะหาย ใช้รักษาเหา ใช้เปลือกต้นประมาณครึ่งฝ่ามือ หรือ ผลที่โตเต็มที่สดๆ 10-15 ผล โขลกให้ละเอียด เติมน้ำมันมะพร้าว 3-4 ช้อนแกง ชะโลมผมที่เป็นเหาทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง แล้วสระให้สะอาดติดต่อกัน 2-3 วัน ใช้เป็นยาฆ่าแมลงและไล่แมลง ใช้ใบเปลือกแห้งต้มกับน้ำ ใช้ฉีดไล่ตั๊กแตนและตั๊กแตนห่า ผล ใช้เบื่อปลา โดยใช้ผล ตำๆ แล้วเทลงในบ่อปลา จะฆ่าปลาได้ เป็นพิษต่อตัวมวน มวนชอบทำอันตรายต่อผลส้ม เป็นพิษต่อคน (ถ้ารับประทานถึงขนาดหนึ่งจะทำให้อาเจียนและท้องเดิน) สารเคมี : มีสารกลุ่มแอลคาลอยด์ ชื่อ Azadirachtin Toosendanin ในส่วนผลยังพบ Bakayknin Steroid สารขมชื่อ Margosine Fixed oil และกำมะถัน
ต้นเลี่ยนมีรสขมเมา สรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ และบำรุงร่างกายให้แข็งแรง (ต้น ทั้งต้น)
ช่วยทำให้เจริญอาหาร
ช่วยบำรุงธาตุไฟในร่างกาย
ใบและดอกมีรสขมเมา ใช้ตำพอกศีรษะ แก้อาการปวดศีรษะ ปวดประสาท (ใบและดอก)
ช่วยแก้อาการปวดศีรษะ ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้บ้วนปาก
เปลือกต้นหรือเปลือกราก เป็นยาทำให้อาเจียน (เปลือกต้นเปลือกราก)
เปลือกต้นและเปลือกราก มีรสขม เป็นยาเย็นจัด มีพิษ ออกฤทธิ์ต่อลำไส้ใหญ่ ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลม พยาธิปากขอ พยาธิตัวแบน ถ้าเป็นยาแห้งให้ใช้ครั้งละ 6-10 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน ถ้าเป็นเปลือกต้นสดให้ใช้ครั้งละ 30-60 กรัม (เปลือกต้นเปลือกราก)ตำรับยาแก้พยาธิตัวกลมในเด็ก ให้ใช้เปลือกรากหรือเปลือกต้นจำนวน 3 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน (เปลือกต้นเปลือกราก)ส่วนใบมีรสขมเมา น้ำคั้นจากใบเป็นยาขับพยาธิ หรือนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาขับพยาธิ ขับพยาธิตัวกลม (ใบน้ำคั้นจากใบ)
ตำรับยาแก้พยาธิปากขอ ระบุให้ใช้เปลือกต้นจำนวน 600 กรัม และน้ำ 3000 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 600 มิลลิลิตร และให้เอาทับทิมจำนวน 25 กรัม และน้ำ 300 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 120 มิลลิลิตร แล้วเอาส่วนที่เหลือทั้งสองชนิดมาผสมกัน ผู้ใหญ่ใช้รับประทานครั้งละ 30 มิลลิลิตร สวนอีกวิธีให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) 500 กรัม นำมาต้มกับน้ำ 3000 มิลลิลิตร ต้มจนเหลือน้ำประมาณ 200 มิลลิลิตร จึงนำเอากากยาออก แล้วใส่น้ำเพิ่มเข้าไป เติมน้ำตาลแดง 50 กรัม ต้มต่อไปจนเหลือน้ำ 200 มิลลิลิตร ใช้แบ่งรับประทานครั้งละ 35-40 มิลลิลิตร (ถ้าเป็นเด็กให้ลดปริมาณลงครึ่งหนึ่ง) รับประทานขณะท้องว่างวันละ 1 ครั้ง
น้ำคั้นจากใบใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้นิ่ว (น้ำคั้นจากใบ)
ช่วยขับระดูของสตรี
น้ำคั้นจากใบมีสรรพคุณช่วยบำรุงโลหิต ประจำเดือนของสตรี (น้ำคั้นจากใบ)
ยางมีสรรพคุณช่วยแก้ม้ามโต
ใบมีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน
ดอกใช้เป็นยาแก้แผลพุพองที่หัว ใช้ทาแผลพุพองจากไฟไหม้หรือน้ำจากน้ำร้อนลวก
เปลือกต้นและเปลือกราก ใช้เป็นยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน เชื้อราบนหนังศีรษะ และน้ำกัดเท้า โยตำรับยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน ให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) นำมาบดให้เป็นผงผสมกับน้ำส้มสายชู ใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง หรือจะใช้เมล็ดนำมาคั่วให้เหลือง บดให้เป็นผง ผสมกับน้ำมันมะพร้าวในอัตราส่วน 1:1 ใช้ทาบริเวณที่เป็น (เปลือกต้นเปลือกรากเมล็ด)บ้างใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำอาบแก้โรคผิวหนังชนิดต่าง ๆ ได้ดีมาก ส่วนทั้งต้นมีรสชม ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้โรคผิวหนัง ส่วนต้น ดอก และผลก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังได้เช่นกัน (ต้นดอกผลทั้งต้น)ใช้ทำเป็นยาทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ให้ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือผลประมาณ 5-7 ผล แล้วเอาดอกหรือผลนำมาตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วนำมาใช้ทาบริเวณเป็นวันละ 2-3 ครั้ง จนกว่าจะหาย (ดอกผล)
ต้นมีสรรพคุณทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย (ต้น ทั้งต้น)
ผลมีรสเมา สรรพคุณเป็นยาแก้ฝีคัณฑมาลา
ช่วยแก้โรคเรื้อน (ต้นผล)ส่วนทั้งต้นมีสรรพคุณแก้โรคเรื้อนและกุดถัง
ใช้แก้หิด ด้วยการใช้กิ่งหรือเปลือกต้นนำมาเผาให้เป็นเถ้า แล้วนำไปคุกผสมกับน้ำมันหมู แล้วนำมาใช้ทาบริเวณที่เป็น (กิ่งเปลือกต้น)
ใช้แก้ผดผื่นคัน ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้ชะล้างบริเวณที่เป็น ส่วนดอกก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังผื่นคันได้เช่นกัน
ดอกและผลมีสรรพคุณเป็นยาฆ่าเหา (ดอกผล)ส่วนเปลือกต้นก็ใช้เป็นยารักษาเหาได้เช่นกัน
เมล็ดให้น้ำมันใช้เป็นยาทาแก้ปวดข้อ ปวดในกระดูก
ในหนังสือไม้ประดับ (วินิจ 2483) หน้า 50 เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2489 ได้บันทึกไว้ว่า คนไทยจะใช้ใบเลี่ยนนำมาชงกับน้ำกินเป็นยาแก้ปวด แก้เมื่อย เข้าใจว่าคงมีสารอะไรในนั้นเหมือนสะเดาที่ใช้กินแก้ไข้ได้ และมีลักษณะคล้ายกับต้นซิงโกที่ให้ควินิน ที่ใช้กินแก้ไข้จับสั่น
ทุกส่วนของต้นเลี่ยน รสขม เมา แก้โรคผิวหนัง แก้โรคเรื้อนและกุดถัง ทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย เป็นยาอายุวัฒนะ ทำให้ร่างกายแข็งแรง ยาง - แก้ม้ามโต เมล็ด - แก้ปวดในข้อ ผล - แก้โรคเรื้อนและฝีคันทะมาลา ดอก - แก้โรคผิวหนัง น้ำคั้นจากใบ - ขับพยาธิ ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว บำรุงโลหิต ประจำเดือน ดอกและใบ - พอกแก้ปวดศีรษะ ปวดประสาท เปลือกต้น - รักษาเหา วิธีและปริมาณที่ใช้ ทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือ ผล 5-7 ผล เอาดอกหรือผลตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง ติดต่อกันจนกว่าจะหาย ใช้รักษาเหา ใช้เปลือกต้นประมาณครึ่งฝ่ามือ หรือ ผลที่โตเต็มที่สดๆ 10-15 ผล โขลกให้ละเอียด เติมน้ำมันมะพร้าว 3-4 ช้อนแกง ชะโลมผมที่เป็นเหาทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง แล้วสระให้สะอาดติดต่อกัน 2-3 วัน ใช้เป็นยาฆ่าแมลงและไล่แมลง ใช้ใบเปลือกแห้งต้มกับน้ำ ใช้ฉีดไล่ตั๊กแตนและตั๊กแตนห่า ผล ใช้เบื่อปลา โดยใช้ผล ตำๆ แล้วเทลงในบ่อปลา จะฆ่าปลาได้ เป็นพิษต่อตัวมวน มวนชอบทำอันตรายต่อผลส้ม เป็นพิษต่อคน (ถ้ารับประทานถึงขนาดหนึ่งจะทำให้อาเจียนและท้องเดิน) สารเคมี : มีสารกลุ่มแอลคาลอยด์ ชื่อ Azadirachtin Toosendanin ในส่วนผลยังพบ Bakayknin Steroid สารขมชื่อ Margosine Fixed oil และกำมะถัน
ต้นเลี่ยนมีรสขมเมา สรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ และบำรุงร่างกายให้แข็งแรง (ต้น ทั้งต้น)
ช่วยทำให้เจริญอาหาร
ช่วยบำรุงธาตุไฟในร่างกาย
ใบและดอกมีรสขมเมา ใช้ตำพอกศีรษะ แก้อาการปวดศีรษะ ปวดประสาท (ใบและดอก)
ช่วยแก้อาการปวดศีรษะ ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้บ้วนปาก
เปลือกต้นหรือเปลือกราก เป็นยาทำให้อาเจียน (เปลือกต้นเปลือกราก)
เปลือกต้นและเปลือกราก มีรสขม เป็นยาเย็นจัด มีพิษ ออกฤทธิ์ต่อลำไส้ใหญ่ ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลม พยาธิปากขอ พยาธิตัวแบน ถ้าเป็นยาแห้งให้ใช้ครั้งละ 6-10 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน ถ้าเป็นเปลือกต้นสดให้ใช้ครั้งละ 30-60 กรัม (เปลือกต้นเปลือกราก)ตำรับยาแก้พยาธิตัวกลมในเด็ก ให้ใช้เปลือกรากหรือเปลือกต้นจำนวน 3 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน (เปลือกต้นเปลือกราก)ส่วนใบมีรสขมเมา น้ำคั้นจากใบเป็นยาขับพยาธิ หรือนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาขับพยาธิ ขับพยาธิตัวกลม (ใบน้ำคั้นจากใบ)
ตำรับยาแก้พยาธิปากขอ ระบุให้ใช้เปลือกต้นจำนวน 600 กรัม และน้ำ 3000 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 600 มิลลิลิตร และให้เอาทับทิมจำนวน 25 กรัม และน้ำ 300 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 120 มิลลิลิตร แล้วเอาส่วนที่เหลือทั้งสองชนิดมาผสมกัน ผู้ใหญ่ใช้รับประทานครั้งละ 30 มิลลิลิตร สวนอีกวิธีให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) 500 กรัม นำมาต้มกับน้ำ 3000 มิลลิลิตร ต้มจนเหลือน้ำประมาณ 200 มิลลิลิตร จึงนำเอากากยาออก แล้วใส่น้ำเพิ่มเข้าไป เติมน้ำตาลแดง 50 กรัม ต้มต่อไปจนเหลือน้ำ 200 มิลลิลิตร ใช้แบ่งรับประทานครั้งละ 35-40 มิลลิลิตร (ถ้าเป็นเด็กให้ลดปริมาณลงครึ่งหนึ่ง) รับประทานขณะท้องว่างวันละ 1 ครั้ง
น้ำคั้นจากใบใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้นิ่ว (น้ำคั้นจากใบ)
ช่วยขับระดูของสตรี
น้ำคั้นจากใบมีสรรพคุณช่วยบำรุงโลหิต ประจำเดือนของสตรี (น้ำคั้นจากใบ)
ยางมีสรรพคุณช่วยแก้ม้ามโต
ใบมีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน
ดอกใช้เป็นยาแก้แผลพุพองที่หัว ใช้ทาแผลพุพองจากไฟไหม้หรือน้ำจากน้ำร้อนลวก
เปลือกต้นและเปลือกราก ใช้เป็นยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน เชื้อราบนหนังศีรษะ และน้ำกัดเท้า โยตำรับยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน ให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) นำมาบดให้เป็นผงผสมกับน้ำส้มสายชู ใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง หรือจะใช้เมล็ดนำมาคั่วให้เหลือง บดให้เป็นผง ผสมกับน้ำมันมะพร้าวในอัตราส่วน 1:1 ใช้ทาบริเวณที่เป็น (เปลือกต้นเปลือกรากเมล็ด)บ้างใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำอาบแก้โรคผิวหนังชนิดต่าง ๆ ได้ดีมาก ส่วนทั้งต้นมีรสชม ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้โรคผิวหนัง ส่วนต้น ดอก และผลก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังได้เช่นกัน (ต้นดอกผลทั้งต้น)ใช้ทำเป็นยาทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ให้ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือผลประมาณ 5-7 ผล แล้วเอาดอกหรือผลนำมาตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วนำมาใช้ทาบริเวณเป็นวันละ 2-3 ครั้ง จนกว่าจะหาย (ดอกผล)
ต้นมีสรรพคุณทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย (ต้น ทั้งต้น)
ผลมีรสเมา สรรพคุณเป็นยาแก้ฝีคัณฑมาลา
ช่วยแก้โรคเรื้อน (ต้นผล)ส่วนทั้งต้นมีสรรพคุณแก้โรคเรื้อนและกุดถัง
ใช้แก้หิด ด้วยการใช้กิ่งหรือเปลือกต้นนำมาเผาให้เป็นเถ้า แล้วนำไปคุกผสมกับน้ำมันหมู แล้วนำมาใช้ทาบริเวณที่เป็น (กิ่งเปลือกต้น)
ใช้แก้ผดผื่นคัน ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้ชะล้างบริเวณที่เป็น ส่วนดอกก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังผื่นคันได้เช่นกัน
ดอกและผลมีสรรพคุณเป็นยาฆ่าเหา (ดอกผล)ส่วนเปลือกต้นก็ใช้เป็นยารักษาเหาได้เช่นกัน
เมล็ดให้น้ำมันใช้เป็นยาทาแก้ปวดข้อ ปวดในกระดูก
ในหนังสือไม้ประดับ (วินิจ 2483) หน้า 50 เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2489 ได้บันทึกไว้ว่า คนไทยจะใช้ใบเลี่ยนนำมาชงกับน้ำกินเป็นยาแก้ปวด แก้เมื่อย เข้าใจว่าคงมีสารอะไรในนั้นเหมือนสะเดาที่ใช้กินแก้ไข้ได้ และมีลักษณะคล้ายกับต้นซิงโกที่ให้ควินิน ที่ใช้กินแก้ไข้จับสั่น
ทุกส่วนของต้นเลี่ยน รสขม เมา แก้โรคผิวหนัง แก้โรคเรื้อนและกุดถัง ทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย เป็นยาอายุวัฒนะ ทำให้ร่างกายแข็งแรง ยาง - แก้ม้ามโต เมล็ด - แก้ปวดในข้อ ผล - แก้โรคเรื้อนและฝีคันทะมาลา ดอก - แก้โรคผิวหนัง น้ำคั้นจากใบ - ขับพยาธิ ขับปัสสาวะ แก้นิ่ว บำรุงโลหิต ประจำเดือน ดอกและใบ - พอกแก้ปวดศีรษะ ปวดประสาท เปลือกต้น - รักษาเหา วิธีและปริมาณที่ใช้ ทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือ ผล 5-7 ผล เอาดอกหรือผลตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง ติดต่อกันจนกว่าจะหาย ใช้รักษาเหา ใช้เปลือกต้นประมาณครึ่งฝ่ามือ หรือ ผลที่โตเต็มที่สดๆ 10-15 ผล โขลกให้ละเอียด เติมน้ำมันมะพร้าว 3-4 ช้อนแกง ชะโลมผมที่เป็นเหาทิ้งไว้ 1 ชั่วโมง แล้วสระให้สะอาดติดต่อกัน 2-3 วัน ใช้เป็นยาฆ่าแมลงและไล่แมลง ใช้ใบเปลือกแห้งต้มกับน้ำ ใช้ฉีดไล่ตั๊กแตนและตั๊กแตนห่า ผล ใช้เบื่อปลา โดยใช้ผล ตำๆ แล้วเทลงในบ่อปลา จะฆ่าปลาได้ เป็นพิษต่อตัวมวน มวนชอบทำอันตรายต่อผลส้ม เป็นพิษต่อคน (ถ้ารับประทานถึงขนาดหนึ่งจะทำให้อาเจียนและท้องเดิน) สารเคมี : มีสารกลุ่มแอลคาลอยด์ ชื่อ Azadirachtin Toosendanin ในส่วนผลยังพบ Bakayknin Steroid สารขมชื่อ Margosine Fixed oil และกำมะถัน
ต้นเลี่ยนมีรสขมเมา สรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ และบำรุงร่างกายให้แข็งแรง (ต้น ทั้งต้น)
ช่วยทำให้เจริญอาหาร
ช่วยบำรุงธาตุไฟในร่างกาย
ใบและดอกมีรสขมเมา ใช้ตำพอกศีรษะ แก้อาการปวดศีรษะ ปวดประสาท (ใบและดอก)
ช่วยแก้อาการปวดศีรษะ ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้บ้วนปาก
เปลือกต้นหรือเปลือกราก เป็นยาทำให้อาเจียน (เปลือกต้นเปลือกราก)
เปลือกต้นและเปลือกราก มีรสขม เป็นยาเย็นจัด มีพิษ ออกฤทธิ์ต่อลำไส้ใหญ่ ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลม พยาธิปากขอ พยาธิตัวแบน ถ้าเป็นยาแห้งให้ใช้ครั้งละ 6-10 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน ถ้าเป็นเปลือกต้นสดให้ใช้ครั้งละ 30-60 กรัม (เปลือกต้นเปลือกราก)ตำรับยาแก้พยาธิตัวกลมในเด็ก ให้ใช้เปลือกรากหรือเปลือกต้นจำนวน 3 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน (เปลือกต้นเปลือกราก)ส่วนใบมีรสขมเมา น้ำคั้นจากใบเป็นยาขับพยาธิ หรือนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาขับพยาธิ ขับพยาธิตัวกลม (ใบน้ำคั้นจากใบ)
ตำรับยาแก้พยาธิปากขอ ระบุให้ใช้เปลือกต้นจำนวน 600 กรัม และน้ำ 3000 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 600 มิลลิลิตร และให้เอาทับทิมจำนวน 25 กรัม และน้ำ 300 มิลลิลิตร นำมาต้มให้เหลือเพียง 120 มิลลิลิตร แล้วเอาส่วนที่เหลือทั้งสองชนิดมาผสมกัน ผู้ใหญ่ใช้รับประทานครั้งละ 30 มิลลิลิตร สวนอีกวิธีให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) 500 กรัม นำมาต้มกับน้ำ 3000 มิลลิลิตร ต้มจนเหลือน้ำประมาณ 200 มิลลิลิตร จึงนำเอากากยาออก แล้วใส่น้ำเพิ่มเข้าไป เติมน้ำตาลแดง 50 กรัม ต้มต่อไปจนเหลือน้ำ 200 มิลลิลิตร ใช้แบ่งรับประทานครั้งละ 35-40 มิลลิลิตร (ถ้าเป็นเด็กให้ลดปริมาณลงครึ่งหนึ่ง) รับประทานขณะท้องว่างวันละ 1 ครั้ง
น้ำคั้นจากใบใช้เป็นยาขับปัสสาวะ แก้นิ่ว (น้ำคั้นจากใบ)
ช่วยขับระดูของสตรี
น้ำคั้นจากใบมีสรรพคุณช่วยบำรุงโลหิต ประจำเดือนของสตรี (น้ำคั้นจากใบ)
ยางมีสรรพคุณช่วยแก้ม้ามโต
ใบมีฤทธิ์เป็นยาฝาดสมาน
ดอกใช้เป็นยาแก้แผลพุพองที่หัว ใช้ทาแผลพุพองจากไฟไหม้หรือน้ำจากน้ำร้อนลวก
เปลือกต้นและเปลือกราก ใช้เป็นยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน เชื้อราบนหนังศีรษะ และน้ำกัดเท้า โยตำรับยาแก้โรคผิวหนังกลากเกลื้อน ให้ใช้ยาแห้ง (จากเปลือก) นำมาบดให้เป็นผงผสมกับน้ำส้มสายชู ใช้ทาบริเวณที่เป็นวันละ 2-3 ครั้ง หรือจะใช้เมล็ดนำมาคั่วให้เหลือง บดให้เป็นผง ผสมกับน้ำมันมะพร้าวในอัตราส่วน 1:1 ใช้ทาบริเวณที่เป็น (เปลือกต้นเปลือกรากเมล็ด)บ้างใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำอาบแก้โรคผิวหนังชนิดต่าง ๆ ได้ดีมาก ส่วนทั้งต้นมีรสชม ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้โรคผิวหนัง ส่วนต้น ดอก และผลก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังได้เช่นกัน (ต้นดอกผลทั้งต้น)ใช้ทำเป็นยาทาแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กุดถึง ให้ใช้ดอก 1 ช่อเล็ก หรือผลประมาณ 5-7 ผล แล้วเอาดอกหรือผลนำมาตำให้ละเอียด เติมน้ำมันพืช แล้วนำมาใช้ทาบริเวณเป็นวันละ 2-3 ครั้ง จนกว่าจะหาย (ดอกผล)
ต้นมีสรรพคุณทำให้ผิวหนังดำเกรียมแล้วลอกเป็นขุย (ต้น ทั้งต้น)
ผลมีรสเมา สรรพคุณเป็นยาแก้ฝีคัณฑมาลา
ช่วยแก้โรคเรื้อน (ต้นผล)ส่วนทั้งต้นมีสรรพคุณแก้โรคเรื้อนและกุดถัง
ใช้แก้หิด ด้วยการใช้กิ่งหรือเปลือกต้นนำมาเผาให้เป็นเถ้า แล้วนำไปคุกผสมกับน้ำมันหมู แล้วนำมาใช้ทาบริเวณที่เป็น (กิ่งเปลือกต้น)
ใช้แก้ผดผื่นคัน ด้วยการใช้เปลือกต้นนำมาต้มกับน้ำแล้วใช้ชะล้างบริเวณที่เป็น ส่วนดอกก็มีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังผื่นคันได้เช่นกัน
ดอกและผลมีสรรพคุณเป็นยาฆ่าเหา (ดอกผล)ส่วนเปลือกต้นก็ใช้เป็นยารักษาเหาได้เช่นกัน
เมล็ดให้น้ำมันใช้เป็นยาทาแก้ปวดข้อ ปวดในกระดูก
ในหนังสือไม้ประดับ (วินิจ 2483) หน้า 50 เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ.2489 ได้บันทึกไว้ว่า คนไทยจะใช้ใบเลี่ยนนำมาชงกับน้ำกินเป็นยาแก้ปวด แก้เมื่อย เข้าใจว่าคงมีสารอะไรในนั้นเหมือนสะเดาที่ใช้กินแก้ไข้ได้ และมีลักษณะคล้ายกับต้นซิงโกที่ให้ควินิน ที่ใช้กินแก้ไข้จับสั่น
ข้อมูลจาก : http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/
ข้อมูลจาก : http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/
ข้อมูลจาก : http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/